Araç plakalarını çok merak ettim geçen gün. Gün boyu trafikte olup, büyükşehirde de yaşıyorsanız eğer 81 ilin plakasını görme fırsatınız oluyor. 67 plakaya kadar alfabetik, sonrası karışık. Ezberim de 67’ye kadar. Ne zaman düzenlendi, nasıl düzenlendi diye küçük bir araştırma yaptım, sizin için paylaşıyorum.

Plakaların tarihi 1910 yılına dayanıyor. O yıllardaki mevcut araç sayısını göz önünde bulundurursak oldukça detaylı bir plaka sistemi varmış. Şimdiki araç ruhsatlarında yazan bilgiler yazıyormuş neredeyse. Bu kadar detayı her o aracı gören kişiyle paylaşmak ne kadar doğru bilemedim.

Araç plakalarının mevcut sistemde; trafik güvenliğini sağlama, denetimi ve takibi kolaylaştırması gibi bir sürü faydayı elbette mevcut. Ayrıca trafikte araç kullanırken şoförlerin memleketlerine kadar uzanan çeşitli diyaloglarında kolaylaştırması cabası. 😊

Türkiye’de 1962 yılında mevcut plaka sistemine geçmiş. 27 Eylül 1962 tarihli 11217 sayılı Resmi Gazete’nin yönetmelik bölümünde “Araç Kayıt ve Tescil İşlemleri ile Plakalar” isimli 24.maddesinde düzenlemiştir. Devam eden maddeler de plakaların en ince detayına kadar tüm taşıması gereken özellikler verilmiştir.

24.madde şu şekilde: “Plâkaların muhteviyatı iki rakam, iki harf ve üç rakamdan teşekkül eden üç gruptan ibarettir. İki rakamlı ilk grup vilâyet isimlerinin alfabetik sıraya göre dizilmesiyle aldığı sıra numarasıdır. İki harfli ikinci grup plâka numarasının hangi harf grupuna ait olduğunu gösterir. Üç rakamlı üçüncü grup ise harf grupu dahilinde sırayla olmak üzere araca tahsis edilmiş olan plâka numarasıdır.

 Vilâyet isimlerinin alfabetik sıraya göre dizilmesiyle aldıkları sıra numaralarını gösteren cetvel ek (5) dedir.

Ek 5’te 01 Adana – 67 Zonguldak olacak şekilde 1962 yılında mevcutta il olan 67 il alfabetik sıraya göre dizilmiştir. 1962 yılından sonra 27 yıl boyunca herhangi bir ilçe il olmamıştır. 1989, 1990,1991,1992, 1995, 1996 ve son olarak 1999 yılında çeşitli ilçeler il olmuştur.

1989 yılında; Aksaray Niğde ilinden, Bayburt Gümüşhane’den, Karaman Konya’dan ve Kırıkkale’de Ankara’dan ayrılarak il olmuştur. Plaka kodları da Aksaray 68, Bayburt 69, Karaman 70 ve Kırıkkale 71 olmuştur.

18 Mayıs 1990 tarihinde çıkarılan 3647 sayılı kanunun 2.maddesine göre; Batman ve Şırnak ilçeleri Siirt ilinden ayrılarak il statüsü kazanmıştır. Batman 72, Şırnak 73 plaka numaralarını almıştır.

1991 yılında Bartın Zonguldak ilinin ilçesi değil artık sınır komşusu olan bir il olmuştur ve 74 plaka numarasını almıştır.

1992 yılında Kars ili iki farklı ilçesini il olarak kaybetmiştir. İlçeden il statüsü kazanan yerler; Ardahan 75 ve Iğdır 76 plaka ile numaralandırılmıştır.

1995 yılında çıkarılan 550 numaralı kanun hükmünde kararnamede; Karabük ilçesi Zonguldak’tan, Kilis ilçesi Gaziantep’ten ve Yalova ilçesi İstanbul’dan ayrılarak il olmuştur. Yalova 77, Karabük 78 ve Kilis 79 numaralı plakaları almıştır.

1933 yılına kadar il olan Osmaniye Adana iline bağlı bir ilçe olarak 1996 yılına kadar gelmiştir. 1996 yılında Adana’dan ayrılarak 80 numaralı plakaya sahip olmuştur.

1999 yılında Bolu iline bağlı Düzce son ilimiz olarak 81 numaralı plakaya sahiptir.

İlçelerin; nüfus, il merkezine uzaklık, şehirleşme durumu, ekonomik potansiyeli ve durumu, ulaşım olanakları, ekonomik durumunun değerlendirilmesi ve ilçe nüfusunun eğitim durumu gibi kriterler göz önüne alındığında il olması için çeşitli değerlendirmeler yapılıyor.

2025 yılı itibariyle ülkemizde ilerleyen günlerde il olmaya aday ilçelerimizin bazılarını da şu şekilde sıralayabiliriz:

• İnegöl (Bursa)
• Polatlı (Ankara)
• Midyat (Mardin)
• Kozan (Adana)
• Kahta (Adıyaman)
• Lüleburgaz (Kırklareli)
• Bandırma (Balıkesir)
• Çorlu (Tekirdağ)
• Tarsus (Mersin)

Kaynak : İl olacak ilçelerin listesi açıklandı 2025